t.me/aqorda_resmi фотосурати
Қозоғистонда давлатнинг стратегик уран захирасини яратиш зарур. Бу ҳақда республика президенти Қосим-Жомарт Тўқаев 28 октябрь куни халққа йўллаган мурожаатида маълум қилди.
«Қозоғистон атом электр станцияларининг яқин юз йиллик эҳтиёжларини қондириш имконини берадиган давлат стратегик уран захирасини яратиш таклифини жиддий кўриб чиқиш керак, деб ҳисоблайман», — деди у.
Тўқаевнинг сўзларига кўра, атом электр станцияларини қуришда иштирок этаётган хорижий ҳамкорларни Қозоғистонда юқори технологияли ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш, ядро энергетикаси соҳасидаги билим ва кўникмаларни ўтказиш, шунингдек, маҳаллий атом энергетикаси мутахассисларини тайёрлаш жараёнига жалб этиш зарур. Президент таъкидлашича, бундай таклифлар Россия ва Хитой компанияларидан келиб тушмоқда.
Қозоғистон уран қазиб олиш бўйича жаҳонда биринчи ўринни эгаллайди ва жаҳондаги уран қазиб олиш ҳажмининг қарийб 40 фоизини таъминлайди. Мамлакат заминида жаҳонда разведка қилинган уран захираларининг 14 фоизи жамланган. Қозоғистонда тайёр ядро ёқилғиси ҳам ишлаб чиқарилади. Аввалроқ Энергетика вазирлиги атом электр станцияларининг қурилиши мамлакатга электр энергиясига бўлган ички эҳтиёжни қондириш учун ўз уран захираларидан фойдаланиш имконини беришини маълум қилган эди.
Қозоғистон бир нечта атом электр станциясини қуришни режалаштирмоқда. Биринчи АЭС — «Балхаш» — Олмаота вилоятининг Улкен қишлоғида жойлаштирилади. Станция қурилиши бўйича халқаро консорциумга Россиянинг «Росатом» компанияси раҳбарлик қилиши белгиланган. 3 сентябрь куни Қозоғистон ушбу компаниянинг шўъба корхонаси «Атомстройэкспорт» билан АЭСни лойиҳалаштириш, ускуналар етказиб бериш ва қуриш бўйича шартнома имзолади. Лойиҳа қиймати тахминан 16,4 миллиард долларга баҳоланмоқда.
Иккинчи атом электр станцияси учун ҳам мамлакат жанубидаги ҳудуд танланган. Ишчи номи «Мойинкум» бўлган ушбу станция Олмаота вилоятининг Жамбил туманида қурилиши режалаштирилмоқда. Лойиҳанинг устувор пудратчиси сифатида Хитойнинг CNC компанияси кўриб чиқилмоқда. Қуввати кичик ва ўрта бўлган реакторларга эга учинчи станцияни жойлаштириш учун эса Ғарбий Қозоғистондаги Каспий денгизи соҳили кўриб чиқилмоқда.
Тўқаевнинг сўзларига кўра, биринчи АЭС қурилиши 2027 йилдаёқ бошланиши мумкин.
«Менимча, келгуси йилнинг ўзида “Балхаш” АЭСи қурилишини бошлаш ва “Мойинкум” АЭСи қурилишини имкон қадар тезроқ бошлаш мақсадида комплекс ҳамкорлик тўғрисидаги битимни имзолаш мумкин ва, эҳтимол, зарур ҳамдир», — деди президент бугунги мурожаатида.
