Марко Рубио, Шавкат Мирзиёев ва Саида Мирзиёева Самарқанддаги Америка–Ўзбекистон бизнес ва инвестиция кенгаши йиғилишида. Ўзбекистон президенти матбуот хизмати фотосурати
Ўзбекистон америкалик инвесторлар билан ишлашнинг янги моделига — plug and play («улан ва ишла») тамойилига ўтмоқда. Унга кўра, инвесторларга майдонлар, инфратузилма ва рухсатномалар билан тўлиқ тайёрланган лойиҳалар таклиф этилади. Бу ҳақда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 19 октябрь куни Самарқандда бўлиб ўтган Америка–Ўзбекистон бизнес ва инвестиция кенгашининг иккинчи йиғилишида маълум қилди, деб хабар беради давлат раҳбари матбуот хизмати.
Йиғилишда АҚШ давлат котиби Марко Рубио, АҚШ президентининг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича махсус вакили Серджио Гор, Ўзбекистон президенти администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева, шунингдек, етакчи Америка компаниялари ва банклари вакиллари иштирок этди. Рубионинг сўзларига кўра, йиғилишда Американинг 200 нафардан ортиқ бизнес етакчилари қатнашган.
Мирзиёев иқтисодий алоқалар мустаҳкам сиёсий шериклик асосида кенгайиши лозимлигини таъкидлади ва бу борада бизнес кенгашига алоҳида ўрин ажратилишини қайд этди.
Президент истиқболли йўналишлар қаторида муҳим минерал хомашёни қайта ишлаш, энергетикани ривожлантириш, маълумотларни қайта ишлаш марказларини ташкил этиш, сунъий интеллектни жорий қилиш ва кадрлар тайёрлашни санаб ўтди. Йиғилишга қадар томонлар умумий қиймати қарийб 12 миллиард долларни ташкил этувчи 54 та келишувдан иборат пакетни шакллантирди.
Мирзиёев Кенгашнинг учта устувор йўналишини белгилаб берди.
Биринчи йўналиш — америкалик тадбиркорлар учун тушунарли ва олдиндан прогноз қилиш мумкин бўлган шароитларни яратиш. Инвестор маъмурий тартиб-таомилларга вақт сарфламасдан, дарҳол бизнес фаолиятини бошлаш имкониятига эга бўлиши керак. Plug and play модели доирасида унга тайёр майдонлар, уланган инфратузилма, барча зарур рухсатномалар ва ҳужжатлар таклиф этилади. Ўзбекистонлик тадбиркорлар ҳамкор сифатида иштирок этиб, инвестициявий хатарларни баҳам кўриши мумкин. Бу мақсадда Тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси ташкил этилган.
Иккинчи йўналиш — иқтисодиётнинг янги тармоқларини ҳамда саноат ва технологиялар жадал ривожланишига хизмат қиладиган йирик марказларни биргаликда шакллантириш.
Учинчи йўналиш — Кенгашни узоқ муддатли иқтисодий шерикликнинг стратегик механизмига айлантириш. Бунинг учун 2035 йилгача бўлган даврни қамраб олувчи савдо-инвестициявий ва технологик ҳамкорлик дастурини ишлаб чиқиш таклиф этилди. Кенгаш янги ташаббусларни ишлаб чиқиш, тизимли тўсиқларни бартараф этиш ва йирик қўшма лойиҳаларни илгари суриш учун доимий майдонга айланиши керак.
Йиғилишда сўзга чиққан Марко Рубио АҚШ узоқ вақт давомида имкониятларга эмас, инқирозларга кўпроқ эътибор қаратганини, Марказий Осиё, хусусан, Ўзбекистон эса бундан кўра кўпроқ эътиборга лойиқ бўлганини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, вазият ўн йил аввал ўзгара бошлаган ва президент Дональд Трамп даврида бу жараён тезлашган. Трамп Оқ уйда саммит ўтказган ва Серджио Горни Марказий Осиё бўйича махсус вакил этиб тайинлаган. Рубио, шунингдек, минтақа давлатларининг бир нечтасига, жумладан, Ўзбекистонга ҳам йил охирида АҚШда бўлиб ўтадиган G20 саммитида кузатувчи сифатида иштирок этиш таклиф қилинганини эслатди.
Давлат котиби Ўзбекистон билан ҳамкорликнинг аниқ йўналишларини санаб ўтди. АҚШ муҳим минераллар етказиб бериш занжирларини мустаҳкамламоқда, Колорадо кончилик мактаби (Colorado School of Mines) билан биргаликда қазиб олиш ва қайта ишлаш соҳасини модернизация қилишга кўмаклашмоқда.
Boeing ва GE Aerospace компаниялари Ўзбекистон йўловчи самолётларини двигателлар ва эҳтиёт қисмлар билан таъминламоқда, мутахассисларни ўқитмоқда. Ўтган йили Boeing компанияси Uzbekistan Airways авиакомпаниясига 787 Dreamliner русумли кенг фюзеляжли 22 та самолёт сотди.
Илмий-техник ҳамкорлик, жумладан, квант технологиялари соҳасидаги шериклик ҳам ривожланмоқда. Бу борада Далласдаги Техас университети ва Самарқанд квант маркази ўртасида ҳамкорлик йўлга қўйилган.
Америка компаниялари Тошкентдаги IT-паркда фаолият юритаётган ишлаб чиқувчиларни чиплар ва суперинтеллект моделлари билан таъминламоқда. Суперинтеллект атамаси сунъий интеллектнинг ушбу тури учун Дональд Трамп фармонида мустаҳкамланган. Шунингдек, АҚШнинг кичик модулли реакторларини жорий этиш, Ўзбекистон электр тармоқлари ва газ тақсимлаш тизимини модернизация қилиш ишлари олиб борилмоқда.
Рубио ҳамкорликнинг тескари йўналишига ҳам эътибор қаратди. Жумладан, илк бор Ўзбекистон компанияси АҚШда маҳсулот ишлаб чиқаришни йўлга қўяди. AKFA Group компанияси Кентукки штатидаги Боулинг-Грин шаҳрига 80 миллион доллар инвестиция киритади. Бу Америка алюминий саноатини қўллаб-қувватлашга хизмат қилади.
Йиғилиш якунида Ўзбекистон ва АҚШ ўртасида транспорт, кимё саноати, геология ва молия соҳаларида икки томонлама ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган ҳужжатларнинг тантанали алмашинуви бўлиб ўтди.
Шу куни Мирзиёев Рубио билан алоҳида учрашув ҳам ўтказди. Давлат котиби АҚШ президенти Дональд Трампнинг саломини етказди. Томонлар «C5+1» вазирлар учрашуви якунларига юқори баҳо бериб, сиёсат ва хавфсизлик, савдо ва инвестициялар, инновациялар, таълим ҳамда маданият соҳаларидаги ҳамкорлик фаоллашганини қайд этдилар.
Кенгайтирилган стратегик шериклик мулоқотининг бошланиши муҳим қадам сифатида баҳоланди. Унинг биринчи йиғилиши якунлари бўйича бир қатор ҳужжатлар, жумладан, коинотни тинч мақсадларда ўзлаштиришга қаратилган «Артемида» битимлари имзоланди.
2026 йил бошидан буён Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 35 фоизга ошгани таъкидланди. Томонлар стратегик аҳамиятга эга минераллар, энергетика, транспорт ва сунъий интеллект соҳаларидаги ҳамкорлик истиқболларини, шунингдек, икки мамлакат раҳбарлари иштирокида ўтказилиши режалаштирилган тадбирлар жадвалини муҳокама қилдилар.
Учрашув якунида Шавкат Мирзиёев Марко Рубиони «Буюк хизматлари учун» ордени, Серджио Горни эса «Дўстлик» ордени билан тақдирлади.
