Асқар Акаев. farabi.university сайти фотосурати
Чолпон-Ота шаҳрида бўлиб ўтган Иссиқкўл халқаро форумида сўзга чиққан Қирғизистоннинг биринчи президенти Асқар Акаев амалдаги давлат раҳбари Садир Жапаровга қўшимча саккиз йилдан ўн йилгача муддат беришни таклиф қилди. Унинг фикрича, ваколат муддатини узайтириш мамлакатда “иқтисодий мўъжиза”ни амалга оширишни тўлиқ якунлаш имконини беради.
Бу ҳақда собиқ давлат раҳбарининг сўзларини Озодлик радиосининг минтақавий бўлими — “Азаттык Азия” келтиради.
Aсқар Акаевнинг сўзларига кўра, Садир Жапаров Қирғизистон учун оғир даврда президентлик лавозимига келган. Бироқ, ҳозирги кунда мамлакатда иқтисодиёт ўсиш кузатилмоқда ва аҳоли турмуш даражасида яхшиланмоқда. Мамлакатда амалга оширилаётган йирик лойиҳаларни собиқ президент “қирғиз иқтисодий мўъжизаси” деб атаган, аммо бунга аниқ мисоллар келтирмаган.
“Агар халқ Жапаровга “қирғиз иқтисодий мўъжизаси”ни амалда рўёбга чиқариш учун қўшимча мандат берса, бу донолик намунаси бўларди. Ҳамма биладики, “иқтисодий мўъжиза”ни амалга ошириш учун 8–10 йил керак”, — дейди Aсқар Акаев.
Сиёсатчи шунингдек, дунёдаги мураккаб геосиёсий вазият, хусусан Яқин Шарқдаги кескинликдан хавотир билдирган. Шунинг учун Акаев Марказий Осиё республикаси можароларни ҳал қилишга ҳисса қўшишга қодир эканини таъкидлайди. Чунки президент Жапаров тарихий воқеа — Қирғизистоннинг Хавфсизлик Кенгашига сайланиши туфайли кескинликни юмшатиш бўйича ўз ғояларини тўғридан-тўғри БМТ Хавфсизлик Кенгаши аъзоларига етказа олади, деб хулоса қилади собиқ раҳбар.
Собиқ президент Қирғизистонга қайтиши мумкинлиги ҳақидаги хабарларга ҳам изоҳ берди. Акаев бундай вариантни фақат таклиф қилинган тақдирдагина кўриб чиқишини таъкидлади.
“Чингиз Айтматов айтганидек, инсон ўз ватанида ўлиши керак”, — деб қўшимча қилган сиёсатчи.
Акаев Қирғизистонни 1990 йилдан бошқариб келган. Мустақиллик йилларида у ўз ваколат муддатини бир неча бор узайтирган. Масалан, 1995 йилда Акаев муддатидан олдин президентлик сайловларида ғалаба қозонади ва Конституциявий суд янги муддатни унинг биринчи муддати сифатида тан олади. 2003 йилда парламентни икки палаталидан бир палаталига ўзгартириш бўйича референдум пайтида фуқаролардан бир вақтнинг ўзида президент 2005 йилгача лавозимида қолиши керакми, деб сўралган. Охир-оқибат, кўпчилик ижобий овоз берган.
Фақат 2005 йил март инқилоби пайтида Акаев ағдарилган. Мамлакатни 15 йил бошқарган сиёсатчи Москвага қочиб кетган. Кейинчалик у “Қумтор” олтин қазиб олиш лойиҳасидаги коррупция билан боғлиқ ишда кўрсатма бериш учун бир неча бор ватанига келган. Кейинроқ, Акаевга қарши айбловлар даъво муддати тугаганлиги сабабли бекор қилинди. 2025 йил сентябрь ойида республиканинг собиқ раҳбари парламентдан собиқ президент мақомини тиклашни сўради, аммо унинг илтимоси рад этилди.
