Тожикистондаги беш нафар маҳбуснинг иши SOS-Defenders инсон ҳуқуқлари платформасининг халқаро маълумотлар базасига киритилди. Улар орасида журналистлар, адвокатлар ва фуқаролик фаоллари бор. Учта иш 2021–2022 йилларда Тоғли Бадахшон мухтор вилоятида (ТБМВ) юз берган воқеалар билан боғлиқ.
Pamir Inside порталининг маълум қилишича, платформа 16 мамлакатдаги 61 та узоқ муддатли қамоқ ҳолати бўйича маълумотларни эълон қилган. Материалларни Мэри Лоулор ўз жамоаси билан бирга тўплаган. У 2020 йил май ойидан 2026 йил апрель ойига қадар БМТнинг инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг аҳволи бўйича махсус маърузачиси бўлган. Базадаги Тожикистонга оид маълумотномалар 3 ноябрь санаси билан қайд этилган.
Журналист ва фаол Улфатхоним Мамадшоева 2022 йил май ойида ҳибсга олинган эди. Ҳукумат уни ТБМВдаги норозилик намойишларини ташкил этишда айблади, бироқ у «Озоди радиоси»га берган суҳбатида бу айбловларни рад этган. 2022 йил декабрида суд уни 21 йилга озодликдан маҳрум қилди. 2026 йил июлида амнистия муносабати билан жазо муддати уч йилга қисқартирилди. Юрист Фаромуз Иргашев 30 йил, Помир юристлар ассоциацияси раҳбари Манучеҳр Холиқназаров эса 16 йиллик қамоқ жазосини ўтамоқда. Сўнгги икки маҳкум ҳам 2021 йил ноябрида Хоруғдаги норозиликлардан сўнг тузилган «44-комиссия» аъзолари бўлган. Комиссия аҳоли ва ҳукумат ўртасида мулоқот ўрнатиш ҳамда одамларнинг ҳалок бўлиш ҳолатларини холис ўрганишга ҳаракат қилган.
2024 йилда БМТнинг Асоссиз ҳибсга олишлар бўйича ишчи гуруҳи Иргашев, Холиқназаров ва Мамадшоеванинг озодликдан маҳрум этилишини ноқонуний ва асоссиз деб тан олиб, уларни озод этишга чақирган эди.
Далер Имомали номи билан танилган мустақил журналист Далер Бобиев 2022 йил октябрида ёпиқ суд жараёнида ўн йилга озодликдан маҳрум этилган. Айбловлар қаторидан тақиқланган ташкилотда иштирок этиш банди ҳам ўрин олган. Маълумотномада дастлабки жазо муддати кўрсатилган. «Азаттик Азия» нашри хабарига кўра, 2026 йил ёзида амнистия асосида унинг муддати уч йилга қисқартирилган.
Адвокат Бузургмеҳр Ёров Тожикистон ислом уйғониш партияси аъзоларини ҳимоя қилишга киришганидан кўп ўтмай, 2015 йил сентябрида ҳибсга олинган эди. 2019 йилда БМТ ишчи гуруҳи унинг ҳибсга олинишини асоссиз деб топиб, зудлик билан озод қилишни талаб этган. 2023 йилда суд фирибгарлик иши бўйича унга янги ҳукм чиқарди. Lawyers for Lawyers маълумотларига қараганда, унинг жазо муддати камида 2043 йилгача узайтирилган.
SOS-Defenders маълумотига кўра, янги тўплам платформа 2024 йилда ишга туширилганидан буён ҳужжатлаштирилган 800 дан ортиқ ҳолатлар қаторини тўлдиради. Лойиҳа асоссиз равишда қамоқда сақланаётган барча ҳуқуқ ҳимоячиларини зудлик билан озод этишга яна бир бор чақирди.
