Қозоғистоннинг Атирау шаҳрида «Дорожный патруль» минтақавий портали журналисти Олеся Вертинская жиноят иши доирасида уй қамоғига олинди. Бу ҳақда сўз эркинлигини ҳимоя қилувчи халқаро «Әділ сөз» жамғармаси хабар берди.
3 сентябрь куни суд Вертинскаяга нисбатан икки ой муддатга уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаган. Жамғарма маълумотларига кўра, журналисткага нисбатан Қозоғистон Жиноят кодексининг 107-моддаси 2-қисми — «Оғирлаштирувчи ҳолатларда қасддан ўртача оғирликдаги тан жароҳати етказиш» бўйича жиноят иши очилган.
Маҳаллий «Ак Жайык» нашри ёзишича, иш 2026 йил 22 апрель куни Атирау шаҳридаги озиқ-овқат базаларидан бирининг ҳудудида содир бўлган можаро билан боғлиқ. Соат тахминан 17:30 да Вертинская Hyundai Custin автомашинасини бошқариб кетаётганида база қўриқчиси билан жанжаллашиб қолган.
Тергов версиясига кўра, эркак автомашина олдида турган ва хизмат вазифаларини бажараётган пайтда машина унинг томон ҳаракатлана бошлаган. Видеоязувлар асосида ўтказилган экспертиза автомобил қўриқчи томон икки марта ҳаракатланганини аниқлаган.
Ҳодисадан сўнг эркак полицияга мурожаат қилиб, уни машина уриб кетганини маълум қилган. Суд-тиббий экспертизаси унга етказилган жароҳатларни ўртача оғирликдаги соғлиққа зарар деб баҳолаган. Кейинчалик бу хулоса такрорий комиссиявий экспертиза томонидан ҳам тасдиқланган.
Тергов қўриқчига нисбатан қилинган ҳаракатлар қасддан содир этилган ва унинг хизмат вазифаларини бажариши билан боғлиқ бўлган, деб ҳисобламоқда.
Вертинскаянинг ўзи бу версияга қўшилмайди. У аввалроқ воқеани очиқчасига «автоподстава» деб атаган ва қасддан машина билан уриб кетганини рад этган.
Апрель ойидаги можаро алоҳида маъмурий ишга ҳам сабаб бўлган. Ҳодисадан сўнг Вертинская қўриқчининг суратини эълон қилиб, ижтимоий тармоқларда у гўёки «машиналар олдига сакрайди», деб ёзган. Эркак полицияга мурожаат қилган. Июль ойида суд журналист аёлни қасддан ёлғон маълумот тарқатишда айбдор деб топиб, унга 778,5 минг тенге (1700 доллар) миқдорида жарима тайинлаган.
Суднинг ҳозирги қарори чиқишидан кўп ўтмай, ижтимоий тармоқларда полиция ходимлари Вертинскаяни шаҳар прокуратураси биносидан куч ишлатиб олиб чиқаётган видео пайдо бўлди. Ўша пайтда журналистка қўлида унинг йиғлаётган фарзанди бўлган.
Атирау вилояти полиция департаменти воқеани «мажбуран олиб келиш» деб атаган. Полиция версиясига кўра, Вертинская кўрсатма бериш учун бир неча бор чақирилган, бироқ журналистка ва унинг ҳимоячиси қонун талабларига риоя қилмагани сабабли терговчи уни мажбуран олиб келиш ҳақида қарор чиқарган.
Полициянинг таъкидлашича, қарорни ижро этиш вақтида Вертинская ходимларнинг қонуний талабларига бўйсунмаган ва қаршилик кўрсатган. Бошқарма версиясига кўра, полиция ишига тўсқинлик қилган бошқа шахсларнинг ҳаракатларига ҳам ҳуқуқий баҳо берилиши айтилган.
Кейинчалик Вертинская озод қилинган, бироқ ўша куни суд уни уй қамоғига олиш ҳақидаги илтимосномани қаноатлантирган. Журналист суд-тиббий экспертизасидан ўтган.
«Әділ сөз» маълумотларига кўра, Вертинская аввал ҳам Атирау шаҳар прокуратураси ва полиция бошқармаси бинолари олдида бир неча бор пикетлар ўтказган. Бундан ташқари, журналист аёлга ҳужум қилингани ҳақида ҳам хабарлар бўлган.
Жамғарма инсон эркинлигини жиддий чеклайдиган эҳтиёт чоралари зарур, асосланган ва эҳтимолий хавфларга мутаносиб бўлиши кераклигини таъкидлайди.
«Әділ сөз» шунингдек, мажбуран олиб келиш вақтида куч ишлатиш вазиятга мос бўлиши ва зарур доирадан четга чиқмаслиги кераклигини қайд этади.
Жамғарма Вертинскаяга нисбатан эҳтиёт чорасини белгилаш ҳақидаги суд қарорини олиш учун сўров юборган, шунингдек, жиноят ишининг ҳолатлари ҳақида маълумот сўраган. Расмий жавоблар олинганидан сўнг «Әділ сөз» вазиятга қўшимча ҳуқуқий баҳо бериш ниятида.
