newarab.com сайти фотосурати
Сурия хавфсизлик кучлари май ойи бошида хорижий жангарилардан бири билан содир бўлган бахс-мунозара норозилик намойишлари ва отишмаларга айланиб кетганидан сўнг, уларга қарши рейдлар ўтказди. Бу ҳақда Reuters агентлиги хабар берди.
Жумладан, асли ўзбекистонлик бўлган жангарилар ҳукумат хавфсизлик кучларига ўқ узганликда айбланиб ҳибсга олинган ватандошининг озод қилинишини талаб қилишган. Ўз-ўзидан пайдо бўлган норозилик қуролли тўқнашувларга олиб келган. Гувоҳ, этник ўзбек, «Озодлик»га (Озодлик радиосининг ўзбек хизмати) 6 май кечаси Идлибнинг Кафрия ва ал-Фуа туманларида электр энергияси ва мобил телефон алоқаси узилганини, шундан сўнг хавфсизлик кучлари ўзбекларнинг уйларига бостириб кира бошлаганини айтган. Ўзбеклар қаршилик кўрсатишган ва туманларда вақти-вақти билан отишмалар овозлари эшитилган. «Озодлик» манбасининг сўзларига кўра, камида 18 нафар ўзбек жангчиси ҳибсга олинган. Улардан кўпчилигининг тақдири номаълум.
«Озодлик» манбасининг сўзларига кўра, кўплаб ўзбек жангарилари Суриянинг амалдаги президенти Аҳмад аш-Шараа 2024 йил декабрь ойида Башар Асад режимини ағдаришда фаол иштирок этган ўзбекларга хиёнат қилганига ишонишади. Аҳмад аш-Шараанинг ўзи 2016 йилгача «Ал-Қоида»* билан яқин алоқада бўлган, кейин у ташкилотдан ажралиб чиққанини эълон қилган ва «Ҳайъат Таҳрир аш-Шом»га асос солган.
Янги Сурия ҳукумати 2011 йилдан сўнг фуқаролар урушида Асадга қарши кучлар томонида жанг қилиш учун келган хорижий жангарилар устидан назорат ўрнатишга ҳаракат қилмоқда. Минглаб хорижий фуқаролар янги Сурия армиясига қўшилган. Улардан бир нечтаси ҳатто юқори лавозимларни ҳам эгаллаган. Масалан, собиқ иорданиялик жангари Республика гвардияси қўмондони этиб тайинланган. Яна бири, австралиялик, Сурия суверен бойлик жамғармасини бошқаради. Тожикистонлик этник ўзбек Сайфиддин Тожибоев Мудофаа вазирлиги таркибига кирган. «Озодлик» манбасининг сўзларига кўра, у кўплаб собиқ ўзбек жангариларини бирлаштирган гуруҳ қўмондони этиб тайинланган.
«Сайфиддин Тожибоев ўзининг обрўси ва мартабаси учун атрофига содиқ тарафдорларини тўплаган. У аш-Шараанинг содиқ хизматкори. Ҳозирда у «Абу Убайда» бригадаси қўмондони, полковник. Бу бригада энг катта ўзбек гуруҳи ҳисобланади. Бошқа гуруҳларда ўзбеклар анча кам», — дейди «Озодлик» манбаси.
Reuters маълумотларига кўра, 2025 йилда Сурияда тахминан 1500 ўзбек жангарилари бўлган. New York Times газетаси Асад ағдарилгандан сўнг уларнинг баъзилари маҳаллий аёлларга уйлангани, оила қургани ва ўз бизнесларини очганини аниқлаган. Аксарияти ўз юртида узоқ муддатли қамоқ жазосига ҳукм қилиниши мумкин, шунинг учун кўпчилик Сурия фуқаролигини олишни истайди.
ℹ️ Марказий Осиё мамлакатларидан келганларни ҳам ўз ичига олган хорижий жангарилар 2011–2012-йиллари Сурияга кела бошлаганлар. Улар радикал исломий ташкилотларга қўшилишган, уларнинг асосийси «Ироқ ва Шом Ислом Давлати»* (ИШИД) бўлган. У Сурия ва Ироқдаги улкан ҳудудларни эгаллаб олишга муваффақ бўлган. Тадқиқотчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, фаол жанглар пайтида можарода Ўзбекистон, Қирғизистон, Қозоғистон, Тожикистон ва Туркманистондан 4000 гача одам иштирок этган. Асад режими ағдарилгандан сўнг Сурияда қолган Марказий Осиё мамлакатларидан келган жангчиларнинг аниқ сони номаълум.
* РФ ва Ўзбекистонда террорчи сифатида тан олинган ташкилот
