Жорий йилнинг 1 апрелидан бошлаб Ўзбекистондаги янги фармацевтика ишлаб чиқариш корхоналари, шунингдек, доривор ўсимликларни етиштирувчи ва қайта ишловчи корхоналар ер солиғи, шунингдек, даромад ва мулк солиғидан озод қилинади. Ушбу имтиёзлар лойиҳа бошланганидан бошлаб уч йил давомида амал қилади. Бу ҳақда президент Шавкат Мирзиёев мазкур соҳани ривожлантириш бўйича йиғилишда маълум қилди қилди, деб хабар беради давлат раҳбари матбуо хизмати.
Шунингдек, биологик фаол қўшимчалар ва косметика воситалари ишлаб чиқарувчилар учун хомашё, ускуна ва бутловчи қисмлар импорти божлардан озод қилинади. Фармацевтика корхоналарига ўзининг линиясида биологик фаол қўшимчалар ишлаб чиқаришга рухсат берилади.
Эндиликда ҳар йили 1 июлга қадар маҳаллийлаштириш мақсадга мувофиқ бўлган дори воситалари ва тиббий буюмлар рўйхати тадбиркорларга эълон қилиб борилади. Ушбу рўйхатдаги маҳсулотларни ишлаб чиқариш бўйича лойиҳалар учун тадбиркорларга хорижий валютада 7 фоизли кредитлар ажратилади.
Шунингдек, мавжуд маҳсулотлар бўйича маҳаллийлаштиришни чуқурлаштиришни режалаштирган корхоналарга Саноат кооперацияси жамғармасидан 10 йилгача муддатга хорижий валютада 6 фоизли, миллий валютада эса 12 фоизли кредитлар тақдим этилади.
Мамлакатда хорижий компаниялар томонидан дори воситалари ишлаб чиқаришни кенгайтириш доирасида маҳаллий бизнес томонидан хорижий брендлардан фойдаланганлик учун тўланадиган роялти солиғини 20% дан 5% гача камайтиришга қарор қилинди. Шу билан бирга, компанияларга технологияларни узатиш харажатларининг ярми қопланади.
Йиғилишда таъкидланишича, Ўзбекистон экспорти 220 миллион долларга етган, аммо бу сумманинг атиги 14 миллион доллари фармацевтика маҳсулотларига тўғри келади. Ушбу вазиятни ҳисобга олган ҳолда, компаниялар ўз фаолиятини Euro GMP стандартларига мослаштиришлари зарур. 2026 йил 1 июндан бошлаб ушбу сертификатни олиш харажатларининг 50 фоизи давлат томонидан қопланади.
Ўзбекистон компанияларининг давлат харидлари тартиб-қоидаларида фақат маҳаллийлаштириш даражаси камида 30% бўлган ҳолда иштирок этиш талаби ҳам бекор қилинади. Ушбу янги қоида 1 сентабрдан кучга киради.
Йиғилишда соҳада илм-фан ва ишлаб чиқариш ўртасидаги узилишни бартараф этиш масаласига алоҳида эътибор қаратилди. Хусусан, Tashkent Pharma Park ҳудудида Миллий биофармацевтика илмий-тадқиқот институти ташкил этилади. Бу илмий тадқиқотларни бевосита ишлаб чиқариш билан интеграция қилиш имконини беради. Янги дори воситаларини ишлаб чиқаришга жалб қилинган олимлар иштирокидаги лойиҳалар учун корхоналарнинг 100 минг долларгача харажатлари қоплаб берилади. Маҳаллий олимлар яратган янги препаратларни ишлаб чиқаришни йўлга қўйган корхоналарга эса уларни рўйхатдан ўтказиш ва клиник синовлар учун 100 миллион сўмгача (8200 доллар) субсидия ажратилади.
Республикада 136 гектар майдонда 5 та фармацевтика саноат зонаси ташкил этилган бўлиб, улар учун барча зарур инфратузилма яратилган. Бироқ айрим ҳудудларда ушбу имкониятлардан самарали фойдаланилмаётгани қайд этилди. Жумладан, 25 гектар майдонни эгаллаган Жиззах фармацевтика зонасида ўтган йили бир сўмлик ҳам маҳсулот ишлаб чиқарилмаган. Бўстонлиқ туманидаги 14 гектар ер майдони эса 2017 йилдан бери бўш турибди. Шунингдек, ўтган йили Жиззах ва Самарқанд вилоятларида бирорта ҳам фармацевтика лойиҳаси ишга туширилмагани, Бухоро ва Хоразмда эса инвестиция лойиҳалари жуда камлиги танқид қилинди. Тегишли идораларга мазкур камчиликларни бартараф етиш бўйича кўрсатма берилди.
Йиғилишда соҳадаги ютуқлар ҳам қайд этилди. Сўнгги тўққиз йил ичида фармацевтика саноатига 1,8 миллиард доллар сармоя киритилди ва 140 та ишлаб чиқариш қуввати ишга туширилди. Бугунги кунда 300 та компания фаол, улардан 58 таси тўғридан-тўғри дори воситалари ишлаб чиқаради.
Фармацевтика ишлаб чиқариш ҳажми 7,3 триллион сўмдан (деярли 600 миллион доллар) ошди. Ўзбекистондан дори-дармонлар 55 та мамлакатга експорт қилинади. Саноатдаги иш ўринлари сони 40 000 тага етди.
Умуман олганда, мамлакатдаги фармацевтика ва тиббий асбоб-ускуналар бозори тахминан 2,5 миллиард долларни ташкил этади.
Шунинг учун, бу йил соҳага камида 1 миллиард доллар инвестиция жалб қилиш, 2030 йилга келиб ички бозорда маҳаллий маҳсулотлар улушини 70% га етказиш ва кейинги беш йил ичида экспортни 1 миллиард долларга етказиш мақсадлари қўйилди.
