uznews.uz сайтидан олинган сурат
Ўзбекистон Божхона қўмитаси (БҚ) 11 ноябрдан Тошкент халқаро аэропортида хориждан олиб келинган мобил қурилмаларни расмийлаштириш қайта тикланганини маълум қилди. Ушбу жараён, вазиятга дуч келган фуқароларнинг таъкидлашича, 6 ноябрдан тўхтатиб қўйилган эди. Шу билан бирга, расмийлар техник экспертиза учун муқаддам олиб қўйилган гаджетларни йўловчиларга қайтаришни бошлади. Бу ҳақда БҚ матбуот котиби Ҳусан Тангриев маълум қилди, деб хабар беради «Газета.uz».
«Бугундан божхона расмийлаштирувини вақтинча тўхтатиб туриш чораси бекор қилинди. Мобил телефонларни олиб кириш яна муаммосиз амалга оширилмоқда. Бундан ташқари, шу пайтгача олиб қўйилган бир неча юзлаб мобил қурилмаларни қайтариш ишлари бошланди», — дея таъкидлади қўмита вакили.
Бироқ у Ўзбекистонга учиб келган фуқаролардан қанча гаджет олиб қўйилгани ва йўловчилар ўз смартфонларини айнан қачон тўлиқ қайтариб олишига аниқлик киритмаган.
Мулозимнинг сўзларига кўра, куннинг биринчи ярмида идора раҳбарияти UzIMEI маркази билан муваффақиятли музокаралар ўтказган. Натижада марказ мутахассисларининг пойтахт ҳаво бандаргоҳида доимий бўлиб туриши ҳақида қарор қабул қилинган. Улар мобил қурилмаларнинг идентификация IMEI-кодларини янада синчковлик билан текшириш зарурати туғилган ҳолларда божхоначиларга кўмаклашади.
Шу билан бирга, Тангриев телефонларни бевосита аэропортда расмийлаштириш амалиётининг тикланиши одатий тартибда кечганини, бу ижтимоий тармоқлардаги жамоатчилик норозилиги ҳамда БҚ фаолияти танқидига нисбатан реакция эмаслигини қайд этди.
Шунингдек, журналистларнинг UzIMEI тизимининг мақсадга мувофиқлиги борасидаги саволига жавоб берар экан, матбуот котиби Божхона қўмитаси фақат ижро органи экани ва республика ҳукумати қарорларини баҳолаш ҳуқуқига эга эмаслигини билдирди.
Аввалроқ БҚ Ўзбекистонда рўйхатдан ўтмаган янги мобил қурилмаларни мамлакатга олиб киришда расмийлаштиришни вақтинча тўхтатгани хабар қилинганди. Бундан ташқари, идора вакиллари зарур экспертизаларни ўтказиш мақсадида смартфонларни олиб қўя бошлаган эди.
Ижтимоий тармоқларда божхоначилар муаммони жойида ҳал қилишни таклиф этаётгани ҳақида маълумотлар пайдо бўлди. Яъни, улар техник жараёнлар 30 кунгача давом этиши мумкинлигини, бироқ муайян тўлов эвазига тезлаштирилган идентификация варианти мавжудлигини тушунтиришган. Масалан, агар янги моделдаги iPhone олиб кириш учун расмий бож тахминан 150 долларни ташкил этса, божхонадан тезкор ўтиш учун 450 доллар талаб қилинган. Интернет фойдаланувчиларининг билдиришича, гаджетларни бир сутка ичида расмийлаштириш ўртача 400 доллардан 1100 долларгача баҳоланган.
Шунга қарамай, Божхона қўмитаси идора ходимлари томонидан коррупцияга йўл қўйилгани ҳақидаги фактларни рад этди.
2025 йил 1 майдан Ўзбекистон шахсий фойдаланиш учун мўлжалланган товарларни божсиз олиб киришнинг янги нормаларини жорий қилди. Хусусан, ҳаво транспорти орқали келувчи йўловчилар учун 1000 долларлик лимит белгиланган. Шу билан бирга, кейинчалик UzIMEI тизимида рўйхатдан ўтказиш учун мобил қурилмаларни декларация қилиш талаб этилади. Иккала тартиб ҳам пуллик: божхона расмийлаштируви телефон нархининг 30 фоизини, рўйхатдан ўтказиш эса олиб кирилгандан кейин 30 кун ичида базавий ҳисоблаш миқдорининг 20 фоизини (88 минг сўм ёки 7 доллар), кўрсатилган муддатдан кейин эса БҲМнинг 25 фоизини ташкил этади.
