Инвестициявий низоларни ҳал этиш бўйича халқаро марказ (ICSID) арбитраж трибунали туркиялик тадбиркор Меҳмет Зеки Обуз ва унинг шериклари томонидан Ўзбекистон ҳукуматига нисбатан билдирилган барча даъволарни рад этди. Беш йилдан ортиқ давом этган баҳслар 26 октябрь куни якунланди, деб хабар беради Марказий Осиё республикаси Адлия вазирлиги матбуот хизмати.
Маҳкама маълумотларига кўра, Туркия фуқаролари — Меҳмет Зеки Обуз, Севде Йилмаз ва Ҳурие Обуз ҳамда ўша вақтда тугатилиш жараёнида бўлган Obuzlar Gida компанияси 2021 йилнинг июнида ICSID’га мурожаат қилган. Низо Ўзбекистонда фаолият юритган озиқ-овқат саноати корхонаси билан боғлиқ бўлган.
Тадбиркорлар Анқара ва Тошкент ўртасида 1992 йилда имзоланган инвестицияларни ўзаро рағбатлантириш ва ҳимоя қилиш тўғрисидаги икки томонлама битимга таянган. Бироқ Адлия вазирлиги хорижлик бизнесменлар айнан нимадан норози бўлгани ва Ўзбекистон ҳукуматидан қанча миқдорда товон пули талаб қилганига ойдинлик киритмаган.
Мазкур ишни кўриб чиқиш учун 2022 йилнинг февралида арбитраж трибунали комиссияси тузилгани маълум. Моҳиятан тингловлар 2024 йил ёзида Вашингтонда бўлиб ўтган. Ўзбекистон номидан Адлия вазирлиги ходимлари Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle юридик фирмаси билан биргаликда иштирок этди. Дарвоқе, ўтган йилнинг ноябрь ойида ушбу адвокатлик идораси Тошкентда ўз офисини очган эди.
Якунда ICSID Ўзбекистон фойдасига қарор чиқариб, даъвогарларнинг барча талабларини рад этди. Республика Адлия вазирлиги таъкидлашича, трибунал қарори низонинг барча томонлари учун қатъий ва якуний ҳисобланади.
Қўшимча қилинишича, ўзбек оммавий ахборот воситалари хабарларига кўра, 2007 йилда Меҳмет Зеки Обуз божхона божи, солиқлар, акциз йиғимини тўлашдан бўйин товлаш ҳамда бюджет маблағларини ўзлаштиришда айбланиб, суд томонидан 16 йилга озодликдан маҳрум этилган эди. Ўшанда турк бизнесмени Тошкентга 1995 йилда келгани маълум қилинган. У «Сундус» қўшма корхонасига асос солиб, кейинчалик унинг бош директорига айланган.
Бу бундай турдаги ягона иш эмас. Ўтган йилнинг апрелида Инвестициявий низоларни ҳал этиш бўйича халқаро марказ (ICSID) арбитраж трибунали Туркиянинг Bursel тўқимачилик компаниясининг Ўзбекистонга қарши 700 миллион долларлик даъвосини ҳам рад этганди.
