Мирзиёев Ўзбекистонда иккинчи АЭС қурилишига тайёргарлик бошланганини маълум қилди

eurasia.expert сайти фотосурати

Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев мамлакатда иккинчи атом электр станциясини қуришга тайёргарлик ишлари яқин орада бошланишини маълум қилди. Бу ҳақда у 17 август куни Хоразм вилоятида янги инвестиция лойиҳаларини ишга тушириш маросимида айтди, деб хабар беради «Газета.uz».

«Биз Жиззахда атом электр станцияси бўлади, деб қачондир тасаввур қила олганмидик? Бугун сизларга бир сирни айтаман: яқин вақт ичида иккинчи [атом] станцияси бўйича ҳам катта тайёргарлик ишларини бошлаймиз», — деди Мирзиёев.

Иккинчи АЭС қурилиши учун мўлжалланаётган жой, станция қуввати ва лойиҳани амалга ошириш муддатлари ҳозирча ошкор қилинмаган.

Президент энергетика лойиҳаларини амалга оширишни инвесторларни барқарор электр таъминоти ва ишлаш учун тушунарли шарт-шароитлар билан таъминлаш зарурати билан боғлади.

«Нега бу ерга инвесторлар келяпти? Уларнинг биринчи саволи қандай? “Мен ўз инвестицияларимни олиб келаман, электр энергиясининг нархи қанча бўлади? Қандай кафолатлар бўлади?” Агар биз 2030 йилгача бўлган стратегиямизни амалга оширмасак, кафолатланган электр таъминотини таъминламасак ва таннархни пасайтириш чораларини кўрмасак, бизга ким келади? Ҳеч ким, ҳеч қачон», — деди Мирзиёев.

Аввалроқ «Ўзатом» раҳбари Азим Ахмедходжаев Ўзбекистонда катта қувватли иккинчи АЭС қурилиши эҳтимоли ҳақида гапирганди. Унинг тушунтиришича, биринчи станция дастлаб иккита йирик энергоблокдан иборат бўлиши режалаштирилган, аммо уларнинг сонини икки баравар ошириш мумкин — АЭС учун ажратилган майдон бунга имкон беради. Бироқ «ҳозирча бундай режаларимиз йўқ».

Шу билан бирга, катта АЭСда реакторлар сонини тўрттага етказиш Ўзбекистоннинг 2040 йилгача бўлган энергетика баланси стратегиясига аллақачон киритилган. Энергетика вазирлиги режаларига кўра, 2030 йилда атом энергетикаси мамлакат энергетика тизимида илк бор пайдо бўлиб, ўрнатилган қувват 0,3 ГВтни ташкил этади. 2035 йилга келиб қувват 2 ГВтга, 2040 йилга бориб эса 4 ГВтга етказилади. Шунда атом энергетикаси ўрнатилган қувват бўйича кўмир генерациясидан ўзиб кетади.

ℹ️ Ўзбекистондаги биринчи АЭС Жиззах вилояти Фориш туманидаги Тузкон кўли яқинида, қарийб 525 гектар майдонда қурилмоқда. Лойиҳа Россиянинг «Росатом» корпорацияси иштирокида амалга оширилмоқда. Атом энергетикаси соҳасида Ўзбекистон ва Россия ўртасида АЭС қурилишини назарда тутувчи ҳамкорлик тўғрисидаги келишув 2017 йил декабрь ойида имзоланган.

2024 ва 2025 йилларда АЭСнинг келажакдаги конфигурациясини аниқлаштирувчи яна иккита келишув имзоланди. Сўнгги келишувларга кўра, Фориш туманидаги майдонда қуввати 55 МВтдан бўлган РИТМ-200Н реакторларига эга иккита кичик энергоблок ҳамда ВВЭР-1000 реакторларига эга иккита йирик энергоблок қурилади. Мажмуанинг умумий қуввати 2,1 ГВтни ташкил этади. Энергоблокларни ишга тушириш 2029–2035 йилларга мўлжалланган.

2035 йилга бориб станция йилига 15,2 млрд кВт·соат электр энергияси ишлаб чиқариши кутилмоқда. Бу Ўзбекистондаги ҳозирги умумий электр энергияси истеъмолининг қарийб 15 фоизига тенг.

Биринчи энергоблок қурилишига 2026 йил 4 июнь куни Ўзбекистон ва Россия президентлари иштирокида старт берилди.

АЭС қуриш режалари Ўзбекистон аҳолиси ўртасида баҳс-мунозараларга сабаб бўлди. Станция тарафдорлари унинг қурилиши технологик тараққиёт ва иқтисодиёт учун фойда келтиришини таъкидласа, мухолифлар АЭС экологик фалокат ва йирик миқёсдаги ўзлаштиришлар хавфини келтириб чиқариши мумкин, деб ҳисоблайди. 2025 йил декабрь ойида Фориш туманида жамоатчилик эшитувлари ўтказилди, уларнинг натижалари «Ўзатом»ни қаноатлантирди.

ШУНИНГДЕК ЎҚИНГ